Với lịch sử lâu đời, ông cha ta đã khai thác gỗ từ thiên nhiên để tạo ra các công cụ và đồ dùng phục vụ đời sống. Một trong những dòng gỗ quý hiếm được sử dụng rộng rãi cho đến ngày nay chính là gỗ gụ, hay còn được gọi là gỗ gõ mật, đặc biệt ở khu vực miền Nam. Chắc hẳn nhiều người vẫn còn băn khoăn về dòng gỗ này. Vậy gỗ gụ là gì? Gỗ gụ có tốt không? Làm sao để nhận biết gỗ gụ? Và ứng dụng của gỗ gụ trong đời sống ra sao? Trong bài viết này, Đồ Gỗ Đỗ Tĩnh sẽ giải đáp những thắc mắc đó.

Gỗ gụ là gì?

Gỗ gụ là cây thân gỗ lớn thuộc chi Sindora, họ Đậu, có tên khoa học là Sindora tonkinensis. Cây trưởng thành có chiều cao từ 15 đến 25 mét và đường kính thân từ 0,5 đến 0,8 mét. Vỏ ngoài mang màu nâu sẫm, xen các đốm xám và đen, bề mặt nứt dọc theo thân. Tán cây xòe rộng như hình ô, lá kép có dạng trái xoan hoặc bầu dục, dài khoảng 10 đến 15 cm. Hoa mọc thành chùm, dài từ 10 đến 15 cm, mang màu vàng hung. Mùa hoa kéo dài từ đầu tháng 3 đến tháng 5, quả chín từ tháng 7 đến tháng 9. Quả có hình bầu dục và mỗi quả thường chỉ chứa một hạt.

Cây gỗ gụ sinh trưởng tại các khu rừng nhiệt đới có độ ẩm cao và tầng đất dày. Hiện nay, cây gỗ gụ đang bị đe dọa do tình trạng khai thác quá mức, khiến số lượng trong tự nhiên giảm mạnh. Gỗ gụ đã được đưa vào Sách đỏ Việt Nam năm 2007 và Sách đỏ thế giới năm 2009 với mức độ nguy cấp cao. Việc khai thác gỗ gụ cho mục đích thương mại hiện bị hạn chế. Nhiều chương trình trồng mới đang được triển khai, nhưng cây gỗ gụ phải đạt tuổi đời trên 100 năm mới đủ điều kiện khai thác. Do nguồn cung ngày càng khan hiếm nên giá trị của gỗ gụ được dự báo sẽ tiếp tục tăng trong tương lai.

Gỗ gụ thành phẩm có gì đặc biệt?

Gỗ gụ khi mới khai thác có màu vàng, sau một thời gian sẽ chuyển dần sang màu nâu đỏ hoặc nâu đậm tùy theo tuổi cây. Gỗ có mùi hơi chua nhưng không hăng, khối lượng riêng lớn nên rất nặng và chắc chắn. Vì vậy, gỗ gụ được xếp vào nhóm gỗ quý cùng với các dòng gỗ giá trị khác như gỗ trắc và gỗ mun.

Gỗ gụ sở hữu hệ vân đẹp, thớ gỗ thẳng và mịn, ít nứt nẻ hay bị mối mọt. Nhờ vậy, dòng gỗ này được sử dụng rộng rãi trong sản xuất nội thất cao cấp như bàn ghế, sập, tủ, giường, đồ thờ cúng và nhiều sản phẩm mỹ nghệ khác.

Các loại gỗ gụ ở Việt Nam

Ở Việt Nam, gỗ gụ thường được phân biệt theo nguồn gốc xuất xứ thay vì tên khoa học. Các dòng gỗ gụ phổ biến gồm:

Trong đó, gụ ta và gụ mật được khai thác tại Việt Nam, còn gụ căm, gụ Lào và gụ Nam Phi được nhập khẩu từ các quốc gia khác.

Ứng dụng của gỗ gụ

Gỗ gụ được sử dụng trong nhiều lĩnh vực như xây dựng nhà cửa, đóng thuyền và sản xuất đồ gỗ nội thất. Vỏ cây gỗ gụ còn được dùng để nhuộm lưới đánh cá và làm thuốc trong y học cổ truyền. Hoa của cây gỗ gụ cũng là nguồn mật tốt cho ong.

Biên tập bởi: Nghệ nhân Sơn Vũ

Chuyên gia thẩm định chất lượng nội thất tại xưởng Skyhome (Thanh Xuân, Hà Nội). Chuyên sâu về phong thủy Bàn thờ hiện đại. Chúng tôi không kinh doanh vách ngăn CNC.

Liên hệ: Zalo / Github / Google Earth